Bronnen.

De recepten en verhalen op deze website komen uit het kookboek Een kennismaking met de Molukse keuken. Hier lees je wie hun kennis deelde, hoe het boek tot stand kwam en wat op deze site is aangepast.

Het oorspronkelijke kookboek

Een kennismaking met de Molukse keuken.
Samenwerkingsverband Bikultureel Onderwijs regio Assen (SBO Assen). Assen, 1990.

Samenstelling: Joke Ernst-Kakiay, tante Jo Kakiay, Etty Smit-Misker, Lammie Sol en Henriëtte Toussaint. Illustraties: Ien Oostindie. Foto’s: Otto Tatipikalawan. Voor het portret van tante Jo, de moestuin op de Molukken en het vis schoonmaken op het strand noemt het boek geen fotograaf. Redactie: Saar Solisa-Thenu. Eindredactie en vormgeving: Hans Straver.

De recepten komen van tante Jo Kakiay en haar dochter Joke Ernst-Kakiay. Zij gaven kooklessen aan leerkrachten en andere belangstellenden; de werkgroep huishoudkunde schreef de recepten op, probeerde ze uit en werkte de aantekeningen uit. Ook hun persoonlijke herinneringen aan koken, gastvrijheid en het leven op de Molukken en in Nederland kregen een plaats in het boek. De uitgave is aan hen opgedragen. Lees meer over tante Jo en Joke en over de totstandkoming van het boek.

De recepten en verhalen op deze website zijn gebaseerd op dit kookboek. De tekst is aangepast voor prettig lezen op het scherm; de oorspronkelijke gerecht- en productnamen zijn behouden. Bij ieder recept en verhaal kun je de bijbehorende boekpagina bekijken. De lijst onderaan deze pagina geeft toegang tot de beschikbare scans uit de uitgave.

Meer over ingrediënten en benamingen

Wil je meer weten over een ingrediënt of de betekenis van een oorspronkelijke naam? Deze bronnen geven aanvullende uitleg bij de woordenlijst. De websites hieronder zijn grotendeels in het Indonesisch.

• Indonesisch ministerie van Visserij (KKP): bubara, ook kuwe genoemd, is Caranx.
• Universitas Gadjah Mada: kapur sirih is calciumhydroxide.
• Universitas Negeri Yogyakarta: soun wordt gemaakt van zetmeel, met verschillende mogelijke grondstoffen.
• Indonesische landbouwcollectie: kacang hijau, Vigna radiata.
• Indonesisch landbouwonderzoek: kenari, Canarium indicum.
• Woordenboek van Universitas Pattimura: siri kaya, Annona squamosa. In het kookboek staat de schrijfwijze ‘sirih kaja’; deze naam is hier uitgelegd als ‘siri kaya’.
• Onderzoek gepubliceerd bij BRIN: salam, Syzygium polyanthum.

Verder lezen

Lees meer over de komst van Molukkers naar Nederland en het leven in woonoord Schattenberg:

• Nationaal Archief: Molukkers naar Nederland in 1951 — aanvullende historische context.
• Herinneringscentrum Kamp Westerbork: woonoord Schattenberg — historische collectie over het woonoord.

Meer over tante Jo en Joke

Naast het kookboek zijn er openbare bronnen die hun bijdrage en de omgeving waarin zij werkten laten zien:

• Drents Archief via Ons Land: FIKIM in de keuken van woonoord Schattenberg — de archiefbeschrijving noemt tante Jo als vaste kok van de groep.
• PIKIM, Tagalaja (november 2022) — noemt tante Jo als een van de vroege bestuursleden in Assen.
• Molukse Voetstappen: Een kennismaking met de Molukse keuken — beschrijft de verhalen van tante Jo en Joke in het boek en het gebruik ervan in het onderwijs.

Geschiedenis van het kookboek

Het kookboek ontstond uit de kooklessen van tante Jo en Joke. Lees het voorwoord over het ontstaan van het boek, of bekijk deze aanvullende publicaties:

• Moer, jaargang 1983: ‘kort & krachtig – leesvoer’ (DBNL) — een toenmalige vermelding van Marilah 13 over een kennismakingscursus met de Molukse keuken voor leerkrachten in Assen.

Afbeeldingen op de website

De historische foto’s komen uit de oorspronkelijke uitgave. De overige hoofdfoto’s bij de verhalen hebben het bijschrift ‘AI-gegenereerd’ en zijn illustraties in zwart-witstijl. Ze tonen geen gedocumenteerde historische gebeurtenissen en zijn geen portretten van tante Jo of Joke.

Het oorspronkelijke boek bekijken

Bekijk hieronder de oorspronkelijke boekpagina’s, met de recepten, verhalen en illustraties zoals ze in de uitgave staan.